Ergonomic evaluation of pruning shears for fruit farming and arboriculture
Huub H.E. Oude Vrielink et al.
(klik op de figuur om het gehele onderzoek te downloaden: 1.4 MB)
|
Ergonomische beoordeling van snoeischaren
voor de fruit- en boomteelt Ergonomic evaluation of pruning shears for fruit farming and arboriculture Huub H.E. Oude Vrielink et al.
(klik op de figuur om het gehele onderzoek te downloaden: 1.4 MB) |
|
Samenvatting
Een onderzoek is uitgevoerd naar fysiek belastende factoren en gebruiksaspecten van zeven veel in de Nederlandse fruit- en boomteelt gebruikte snoeischaren. Dit onderzoek gebeurde in het kader van het Arboconvenant voor de agrarische sector. Doel van dit onderzoek is de professionele gebruiker te voorzien van informatie waarop een beslissing omtrent de aankoop van een snoeischaar (mede) kan worden gebaseerd.
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
De volgende snoeischaren zijn getest: Felco 2 handschaar (A), Felco 8 handschaar (B), Bahco PX handschaar (C), Felco 70 pneumatische schaar (D), Campagnola Star 35 pneumatische schaar (F), Felco 82 elektrische schaar (G), Pellenc P2000 elektrische schaar (H). Metingen werden gedaan zowel in laboratoriumsetting als in de praktijk. In het laboratorium werden benodigde spierkracht en schokblootstelling beoordeeld tijdens het knippen van droog rondhout: 4 mm beuken en 11 mm grenen. In de praktijk werden snoeiprestatie, snoeikwaliteit en subjectieve gebruiksaspecten als handligging, drukpunten, krachtvraag, bedienbaarheid en veiligheid bevraagd. Het onderzoek is uitgevoerd met acht ervaren snoeiers.
 |
 |
Geen van de schaartypen of scharen bleek onderscheidend wat betreft snoeiprestatie. Bínnen de groepen scharen (hand, pneumatisch, elektrisch) bleek het onderscheid tussen de geteste scharen beperkt, behoudens ergonomisch design (scharen B, C) en geproduceerd lawaai (schaar F).
Handscharen, met name de ergonomische typen, scoren relatief gunstig op de terreinen van snoeikwaliteit, handligging, bewegingsvrijheid en gevoel van veiligheid. Echter, knippen met een handschaar blijkt een aanzienlijke krachtsinspanning te vragen (33%-46% van maximaal bij de 4 mm stok; 62%-74% bij 11 mm) en levert zódanige schokbelasting op dat actie moet worden ondernomen teneinde gezondheidsschade te beperken, indien uitsluitend met de handschaar zou worden gesnoeid. Ergonomische scharen verbeteren de situatie, maar niet zoveel dat ze als zelfstandige oplossing ter voorkoming van hand- en armklachten kunnen worden gezien.
 |
Figuur: gemeten blootstelling (mediaan en spreiding) aan hand-arm trillingen (Ahv) bij het knippen van stokken van verschillende dikte met de zeven geteste scharen in een laboratorium situatie (gegevens van acht personen) |
Het hanteren van aangedreven scharen blijkt gepaard te gaan met een verlaagde krachtsinspanning (17%-32% van maximaal) en ook te resulteren in een aanmerkelijk lagere schokbelasting. Elektrisch snoeien scoort op beide punten het meest gunstig. De metingen geven aan dat elektrisch snoeien geen risico vormt voor het ontstaan van gezondheidsschade t.g.v. trillingen of schokken. Voor pneumatisch snoeien kan dit laatste niet worden uitgesloten, m.n. indien hiermee voornamelijk dikkere takken worden gesnoeid. Schaar F onderscheidt zich verder in ongunstige zin vanwege het geproduceerde geluid.
De conclusie is dat vanuit het oogpunt van preventie van gezondheidsklachten aan armen en handen bij snoeien de voorkeur moet worden gegeven aan elektrische scharen. Een eventuele belemmering zou de hoge aanschafprijs kunnen zijn. Pneumatisch snoeien vormt op vele punten een goed alternatief, echter op het gebied van schokbelasting bij vooral het knippen van dikkere takken moet hier een gezondheidswaarschuwing worden geplaatst. Bezien in het licht van de huidige internationale richtlijnen moet het volledig handmatig snoeien tijdens het snoeiseizoen als een ernstig risico voor het ontstaan van hand- en armklachten worden beschouwd.
 |
Bron: www.ergolabresearch.eu.